Betrouwbare informatiebronnen: hoe vind je betrouwbare gegevens?

Wat is betrouwbare informatie?

Bij het beoordelen van de betrouwbaarheid van informatie moet je op verschillende zaken letten. De belangrijkste zijn:

• actualiteit – gevonden gegevens moeten een publicatiedatum hebben. De inhoud van een webpagina moet bovendien overeenkomen met de actuele kennis over het onderwerp en regelmatig worden bijgewerkt;
• autoriteit – boven of onder betrouwbare teksten staan meestal de voor- en achternaam van de auteur. Bovendien beschikt deze persoon over passende, formeel bevestigde kwalificaties om zich over het onderwerp uit te spreken;
• nauwkeurigheid – de inhoud van een artikel moet nauwkeurig en gedetailleerd zijn. Ook moet deze aansluiten bij het kennisniveau van de auteur;
• toegankelijkheid – gevonden informatie moet zo beschikbaar worden gesteld dat je deze kunt gebruiken wanneer dat nodig is;
• volledigheid – betrouwbare artikelen bevatten voldoende gegevens om volledige en grondige kennis over een bepaald onderwerp te verkrijgen;
• correctheid – betrouwbare informatie is doorgaans niet alleen inhoudelijk correct geredigeerd, maar ook taalkundig, stilistisch, orthografisch en interpunctueel juist;
• relevantie – de verkregen inhoud moet daadwerkelijk betekenis hebben voor de doelgroep.

Ook de betrouwbaarheid van de presentatie speelt een belangrijke rol bij het beoordelen van de waarheidsgetrouwheid van informatie. Dit betekent dat concrete gegevens elementen bevatten die hun waarheid en authenticiteit bevestigen.

Hoe vind je betrouwbare informatiebronnen?

Het bevestigen van de betrouwbaarheid van verkregen informatie is een complex proces. Daarbij moet je jezelf enkele praktische vragen stellen:

• Is de herkomst van de informatie vermeld? Artikelen met betrouwbare gegevens bevatten meestal een bibliografie.
• Wanneer is de informatie gepubliceerd? Een betrouwbare informatiebron vermeldt de publicatiedatum en eventueel ook de datum van de laatste update.
• Wie is de auteur van de publicatie of de eigenaar van de website? Kijk op de pagina ‘Over ons’. Daar vind je vaak informatie over de auteurs en de organisatie achter de website.
• Kun je de informatie in andere bronnen controleren? Vergelijk de verkregen gegevens met relevante informatie uit bronnen die algemeen als betrouwbaar worden beschouwd, zoals encyclopedieën en woordenboeken.
• Wordt de informatie vaak door andere auteurs geciteerd? Als dat het geval is, mag je er doorgaans van uitgaan dat de informatie betrouwbaar en bruikbaar is.
• Wat is de domeinextensie? Ook de domeinextensie kan nuttige aanwijzingen geven: .gov (overheidsinstelling), .edu (onderwijsinstelling), .org (non-profitorganisatie) en .com (commerciële organisatie).

Let bij het controleren van informatie ook op de objectiviteit van de tekst. Betrouwbare artikelen belichten meestal verschillende standpunten. De inhoud is geschreven in een rustige, niet-emotioneel geladen toon. In dergelijke publicaties worden feiten duidelijk van meningen gescheiden en sluiten koppen aan bij de inhoud van de alinea’s eronder.

Wetenschappelijke databanken als betrouwbare informatiebronnen

Bekende wetenschappelijke databanken zijn onder meer:

• PubMed – een Engelstalige databank met artikelen over medische en biologische wetenschappen, beheerd door het National Center for Biotechnology Information;
• Web of Science (WoS) – een platform met bibliografische gegevens, abstracts en informatie over citaties van wetenschappelijke publicaties;
• ScienceDirect – een databank met gratis abstracts van documenten. Voor de volledige tekst van artikelen is vaak een abonnement nodig;
• Scopus – een interdisciplinaire databank met abstracts en citaties uit peer-reviewed bronnen, samengesteld door uitgeverij Elsevier;
• JSTOR – een internationale digitale databank met academische content op het gebied van onder meer geesteswetenschappen, sociale wetenschappen, onderwijs en geschiedenis;
• DOAJ – de Directory of Open Access Journals, een brede index van wetenschappelijke tijdschriften met open toegang;
• Google Scholar – een zoekmachine voor wetenschappelijke literatuur, waaronder artikelen, boeken, rapporten en proefschriften;
• Eurostat – de statistische databank van de Europese Unie met vergelijkbare gegevens over economie, samenleving, bevolking en milieu;
• OECD Data – een bron met internationale statistieken en analyses over economie, onderwijs, arbeidsmarkt en maatschappelijke ontwikkelingen;
• WHO – de databank en publicaties van de Wereldgezondheidsorganisatie over volksgezondheid en medische onderwerpen.

Andere betrouwbare informatiebronnen

Er zijn veel meer betrouwbare websites dan je op het eerste gezicht misschien denkt. Voorbeelden zijn:

• Overheidswebsites – officiële overheidsportalen bieden actuele informatie over wetgeving, publieke diensten en maatschappelijke onderwerpen;
• Nationale bibliotheken – digitale catalogi en collecties geven toegang tot boeken, tijdschriften, archiefmateriaal en historische documenten;
• Universiteiten en onderzoeksinstituten – deze publiceren wetenschappelijke studies, rapporten en onderzoeksresultaten van erkende experts;
• Amnesty International – een internationale non-profitorganisatie die zich richt op mensenrechten en schendingen daarvan wereldwijd;
• Google Scholar – een gratis zoekmachine voor wetenschappelijke literatuur, waarmee je artikelen, boeken, rapporten en proefschriften uit verschillende vakgebieden kunt vinden. Je kunt er ook controleren hoe vaak een publicatie door andere auteurs is geciteerd;
• Digitale bibliotheken – zoals Europeana – stellen archiefmateriaal, boeken, tijdschriften en historische documenten beschikbaar;
• Wikipedia – kan een nuttig startpunt zijn voor research, vooral dankzij de voetnoten en bibliografie. Controleer de bronnen aan het einde van elk artikel echter altijd, want Wikipedia wordt zelf niet als wetenschappelijke bron beschouwd;
• Officiële statistiekbureaus – leveren gecontroleerde gegevens over onder meer bevolking, economie, werkgelegenheid en maatschappelijke ontwikkelingen.

De betrouwbaarheid van bronnen en het werk van een copywriter

Het gebruik van betrouwbare informatiebronnen is belangrijk voor auteurs van allerlei soorten teksten, niet alleen voor wetenschappelijke schrijvers. Dit geldt ook voor copywriters die opdrachten uitvoeren voor specifieke bedrijven of organisaties.

Een copywriter baseert zich in de praktijk echter niet altijd op gecontroleerde wetenschappelijke bronnen. Veel vaker gebruikt die vrij toegankelijke content die online te vinden is. Daarom is oplettendheid tijdens research zo belangrijk. Niet elke informatie op de eerste pagina van een zoekmachine is betrouwbaar. Vergelijk gegevens daarom met meerdere onafhankelijke bronnen en let daarbij op actualiteit, bruikbaarheid en herkomst.